19 juni 2010

Huîtres

De oester is in Frankrijk nog steeds volksvoedsel. Net als bij de Kelten, die al vóór de jaartelling wisten wat lekker was. Waarschijnlijk geen idee dat het schelpdier eigenlijk Ostrea edulis heette. Dat hadden de Latijnen besloten. Hier vernamen ze dit nieuws pas een paar eeuwen later. Dus niet gehinderd door enige kennis haalden ze de zilte versnapering uit riviermondingen en ondiepe zeearmen. De ostrea doet 't namelijk niet in zoet water. De Kelten zullen 'm levend uit de schelp hebben gegeten, want en gratin was nog niet uitgevonden. Wellicht voor de verstokte vegetariër een doodzonde, maar als huisdier bleek ie toch wat saai.

Opgravers vinden nog wel eens een vergeten plek met hopen lege schelpen. Een Keltisch feestje dus. In die tijd waren het gewoon huîtres sauvages. Tegenwoordig nuttig je vooral de gekweekte nakomelingen. Zowel uit de Méditerranée als langs de Atlantische kusten. In de Languedoc die uit Bouzigues of andere plaatsen rond het Étang de Thau (foto). De eeuwige strijd waar ze 't lekkerst zijn is voor ons inmiddels beslist. Met afstand staan die uit Bélon in het zuiden van Bretagne op de hoogste tree. Ga maar naar Chez Jacky in Port du Bélon bij Riec. Wel effe bellen, de tent zit zo vol.

Oesters zouden potentieverhogend zijn, dus pas op. Afrodisiacum heet dat. Rijk aan fosfor, maar wel in een spannende verpakking. De beroemde driesterren-minnaar Casanova was een grootverbruiker. Hij noemde ze een prikkel voor de geest, de zinnen en de liefde. Je bent gewaarschuwd.
Overigens geldt dit ook voor asperges, artisjokken, pastis, bokkentestikels en klierafscheidingen van bronstige olifanten. Om maar een paar lekkernijen te noemen. Kelten wisten er wel raad mee.

Oesters moeten vooral vers. Ingevroren of ingemaakt, vergeet het. Zo uit het vuistje, net als de Kelten. Fransen leren het hun kinderen al vroeg. Voor ons uit het natte noorden toch bijzonder. Kleintjes die met gelukzalige blik hun zoute schelpje uitslobberen. Pa en ma doen er soms wijnazijn en fijngesneden uitjes op. Waarschijnlijk een liefdesleven met hoge zuurgraad.

Bon appétit!
En let op: een huîtrière is niet de madame van de kweker, maar een oesterbank.

Labels: , , , , ,

2 januari 2010

Muis

Toeval bestaat niet. Gisteren een grappig bedoeld plaatje met de nawee van teveel oesters tijdens de jaarwisseling. Een Franse traditie die af en toe niet geheel zonder interne problemen verloopt. Meestal veroorzaakt door een algenplaag die de oesterbedden ontregelt. Iets met toxine, en dat klinkt al onsmakelijk. Omdat het oestergehalte in het Franse menu nogal hoog is, volgen de media argwanend berichten van het algenfront.

Vandaag de huître echt in het nieuws. Het ministerie van l'Alimentation, l'Agriculture et de la Pêche (zeg maar alles wat op je bord terecht komt) heeft een ferme beslissing genomen. Oesterkwekers bleken namelijk ook muizenfokkers. De mus, zoals het kleine knaagdier in het Latijn heet, werd gebruikt om de consument te behoeden voor vervelend ongerief. Een extract van een verdachte oester ingespoten bij een muis, et voila. Ging het diertje gestrekt onderuit, dan kon de oogst in de container.

De minister heeft nu per 1 januari deze gruwelpraktijken in het gehele land verboden. In het vervolg moet de oester met een chemisch middel worden behandeld om te controleren of de algenterreur weer heeft toegeslagen. Opmerkelijk genoeg is de oesterbranche er nog blij mee ook. Het bleek namelijk dat de muis ook vaak het leven liet zonder dat er sprake was van giftige toxine.



Is een oester dan zowiezo dodelijk…?

Labels: , , , ,

1 januari 2010

2010


Labels: ,

21 december 2009

Noël 4


Officieel kent Frankrijk maar één kerstdag, op 25 december. Iedereen heeft dan recht op een vrije dag, daarna is het weer over. Dit jaar natuurlijk niet, want de rek zit er in tot zondagavond. Maar het echte feestvieren smeren de Fransen uit over een volle maand. Het begint al op 6 december met Saint Nicolas in het noorden en de Alsace. Buurtjeleen gespeeld bij NL, zoals ook in het westen van Duitsland.  Twee dagen later zet iedereen in  Lyon een kaars voor het raam ter ere van de heilige maagd, het Fête de Lumières. De weken daarop is het overal kerstmarkt of vergelijkbare braderie, inclusief de koopzondagen.

Maar kinderschoenen worden pas massaal deze week voor de kachel gezet, op tijd voor de slee van Père Noël die gegarandeerd alle departementen aandoet. Op scholen zijn intussen brieven naar het zenuwcentrum van de kerstman gestuurd, ergens in het hoogste noorden. Bij wet van 1962 is het verplicht dat alle kinderen persoonlijk antwoord krijgen, zodat La Poste er maar druk mee is. Op kerstochtend vinden de gelukkigen dan behalve het cadeau ook de nodige zoetigheid in de boom. Overigens wordt in obscure achterafgebieden nog melding gemaakt van Père Fouettard, een variant met losse handjes om de kleintjes te tuchtigen.

Het echte vieren vindt plaats op kerstavond, 24 december. De traditionele Messe de Minuit takelt weliswaar wat af, maar is toch voor velen nog de enige keer dat ze een kerk van binnen zien. Belangrijker is de Réveillon, bedoeld als symboliek van de geboorte, maar vooral gastronomisch gevierd in restaurant, nachtcafé of gewoon met vrienden. Afhankelijk van de regio is de hoofdrol weggelegd voor kalkoen, gans, kip of boudin blanc (het bloedeloze witte varkensworstje uit het noorden).

Niet te missen de bûche de Noël, de loeizoete boomstronk uit  de Périgord die het hele land heeft veroverd. Errfenis uit heidense germaanse tijden. In het zuiden worden vooral tonnen oesters doorgespoeld met evenveel belletjeswijn.
Na de Réveillon nog even een extra kaars in het raam, voor het geval er toch nog een onbevlekte maagd langskomt. En 's middags op kerstdag eventueel een culinaire herhaling om de gaatjes te vullen.


Drie koningen zorgen voor het feestelijk slot, de Epiphanie op  6 januari (of de eerste zondag van de maand), wanneer de Galette des Rois wordt genuttigd. De ronde koek, waarin verstopt een boon of andere eigenaardigheid, wordt onder de tafel verdeeld door een kind (le petit roi). Wie de verrassing vindt is koning of koningin, mag een partner uitkiezen en loopt de rest van de avond met een papieren kroon op het hoofd. Meegeleverd door de bakker.

Labels: , , , , ,

3 december 2007

Frans kerstlijstje

10 amandelen of pistache noten......................150 cal
croissant ........................................... ....150 cal
boule au chocolat.......................................280 cal
sandwich-beurre-jambon..............................430 cal
dikke plak pain d'épice of ontbijtkoek...............180 cal
100 gram slakken in kruidenboter....................150 cal
een portie bouillabaisse...............................600 cal
10 olijven................................................75 cal
glas pastis of champagne.............................125 cal
biertje...................................................130 cal
kop thee...................................................0 cal
glas wijn..................................................60 cal
100 gram melkchocola.................................600 cal
100 gram pâté de foie gras...........................430 cal
100 gram echte foie gras ............................350 cal
12 oesters..............................................100 cal
100 gram runderbiefstuk..............................260 cal
100 gram hertebiefstuk...............................110 cal
100 gram kerstkalkoen .............................300 cal
100 gram gans.......................................350 cal
100 gram asperges...................................25 cal
100 gram asperge roomsoep.......................220 cal
100 gram gebakken aardappelen..................290 cal
100 gram brie........................................330 cal
100 gram magere yoghurt........................... 50 cal
een Pêche Melba.....................................290 cal
100 gram ananas......................................50 cal
een avocado..........................................300 cal
100 gram kokos......................................600 cal

Labels: , , ,