Nachtvaas

Normandië heeft z'n gat en op zich is dat niet zo bijzonder. Er zullen in elk departement ontelbare gaten liggen, maar die daar aan de Kanaalkust is wijd en zeker zijd bekend. In ieder geval bij de meeste Fransen. Geen gat is trouwens zo vaak nageaapt, maar ze halen het niet bij de enige echte. Dé Trou Normand is een klein glaasje calvados, gedistilleerd sap van Normandische appels op eiken gerijpt. Mag een bolletje appelsorbet in, maar puur is echter. Je drinkt het tussen twee gangen van een grande bouffe. Ook al zo'n prachtige naam om water van in de mond te krijgen. Een copieus treffen met andere liefhebbers is een uitstekende gelegenheid om het gat uit te proberen. Bedoeld om de eetlust weer een beetje aan te wakkeren en de maag op orde te houden. Wil je 't echt goed doen, pak dan een heel groot glas en laat dat de tafel rond gaan. A l'amitié!
Maar pas op voor namaak, zoals andere digestiefjes, met of zonder waterijs. Er zijn zelfs onverlaten die cocktails in de strijd gooien. Een truc normand.

Zeker in Normandië moet je maar geen vase de nuit bestellen. Je krijgt allicht een glimlach terug, maar geen gevuld glaasje. Toen de Britse veldmaarschalk Bernard Montgomery in juni 1944 een paar dagen na de eerste landingen ook in Normandië aankwam, was zijn speciaal ingerichte Leyland caravan hem vanuit Portsmouth al vooruit gegaan. In de tuin van Chateau de Creuilly (boven), zijn eerste hoofdkwartier even oost van Bayeux, stond het vehikel op hem te wachten. Compleet ingericht, dacht Monty. Maar één onontbeerlijk instrument bleek afwezig, een nachtspiegel. Opgezocht in het wel meegekomen Engels-Franse woordenboek bleek dit een pot de chambre te zijn. Doch de keurig opgevoede bevelhebber durfde kasteelvrouwe Madame de Druval niet om zo'n intiem hulpstuk te verzoeken. Maar zomaar achter een boom kon ook niet, zelfs niet in oorlogstijd.
Zijn adjudant wist raad. Hij vroeg aan Madame een bloemenvaas te leen. Nadat alle vazen uit het kasteel bekeken waren, moest de adjudant toegeven dat ze geen van allen deugden voor de bloemen van le maréchal. Had Madame misschien nog een ander type?
Begiftigd met sterke intuïtie en dito gevoel voor humor, haalde zij een kleine witte pispot tevoorschijn, versierd met rose bloemen.
Ze presenteerde het kleinood als vase de nuit, speciaal geschikt voor de bloemen van generaals.
Het verhaal wil dat Monty tot op hoge leeftijd in zijn huis in Hampshire de gebloemde nachtvaas naast de pantoffels onder het bed had staan.                       
                          Churchill, Monty en de adjudant voor de 'caravan' in Creuilly

Piper Bill

Frankrijk is in 1944 bevrijd door Piper Bill. Doedelzakspeler William Millin kreeg deze bijnaam tijdens de geallieerde invasie in Normandië. In de vroege ochtend van 6 juni landde hij op Sword Beach met de Britse 1e Special Service Brigade, een commando-eenheid onder bevel van de Schotse brigadier Lord Lovat. Deze droeg Millin uitdrukkelijk op het verbod te negeren om tijdens militaire acties op doedelzakken te spelen. Met als gevolg dat zijn manschappen niet verspreid raakten en onder de tonen van Hieland Laddi het strand bereikten. Op de enige foto van de landing (boven) staat Piper Bill nog op de boot, terwijl Lovat rechts naast zijn troepen door het water waadt.

Piper Bill zorgde op het strand temidden van Duits vuur met typisch Brits flegma en gehuld in een Schotse kilt voor een muzikaal intermezzo met het populaire Road to the  Isles. Uitstekend voor het moreel van zijn landgenoten. Zelf zou hij die eerste dag nog een gevaarlijke opdracht uitvoeren. Lovat moest met zijn commando’s namelijk zo snel mogelijk twee bruggen bereiken bij Ouistreham. Die waren in de nacht bezet door soldaten van de 6e Airborne Division en waren uiterst belangrijk om de weg naar Caen vrij te houden voor de geallieerde opmars.

Piper Bill is wereldberoemd geworden door de film The Longest Day, waarin Britse commando’s onder de klanken van een doedelzak schijnbaar moeiteloos dit klusje klaren. In werkelijkheid sneuvelden er bij Pegasus Bridge 12 man omdat ze, geheel in de traditie van Britse commando’s, geen helm droegen. Millin’s instrument werd vier dagen later doorzeefd door granaatsplinters en kwam uiteindelijk terecht in het museum bij de brug. Hijzelf overleefde de oorlog.

William Millin was tot op hoge leeftijd vaste gast bij herdenkingen in Normandië, de laatste keer in juni dit jaar (rechts).

Vorige week overleed de Mad Piper op 88-jarige leeftijd.

Pureepers

Eigenlijk wilde Jean Mantelet, baas van een stempelfabriekje in Parijs, zijn vrouw even helpen om sneller aardappelpuree te maken. In 1932 knutselt hij dus in een oude steelpan een pers met een slinger en madame gaat uit haar dak. Jean wint met het apparaat prijzen op beurzen, bouwt varianten voor andere groenten en verkoopt er in het eerste jaar een miljoen van. Een grote stap voorwaarts is zijn eerste elektrische koffiemolen. Nog niet overtuigd van succes noemt hij het ding Moulin X, maar het blijkt de opmaat voor het latere merk Moulinex.

Om de productie groot aan te pakken koopt Mantelet in 1937 een leegstaande fabriek in Alençon (Normandie). De aanwezigheid van een vlijtig vrouwelijk potentieel aan personeel en handige marketing worden pijlers van een van de grootste Franse producenten van huishoudelijke apparaten. Met de slogan Moulinex libère la femme en drie nieuwe producten per jaar komt het bedrijf vrijwel elk Frans huishouden binnen. Koffiezetter, sinaasappelpers, electrisch broodmes, blikopener of magnetron, je kon niet om Moulinex heen.

Maar wanneer Jean Mantelet in 1991 overlijdt, raken zijn opvolgers in de problemen. Aankoop van het Duitse merk Krups voor 440 miljoen francs is een brug te ver en na wat heen en weer geschuif is in oktober 2001 concurrent SEB eigenaar van het merk Moulinex. In hetzelfde jaar wordt de fabriek in Alençon gesloten, net als andere vestigingen.

Niet zonder slag of stoot overigens. Personeel in Cormelles-le-Royal (Calvados) dreigt een bedrijfspand op te blazen en in Alençon zelf vallen gewonden bij een bezetting. De emoties lopen hoog op en de altijd militante Franse vakbonden maken er een hete herfst van.

Het heeft niet geholpen, slechts het merk bleef bestaan.