La Jeanne

Morgen gaat Jeanne d’Arc voor de zoveelste keer naar een dramatisch einde. Ditmaal treft dat lot de legendarische porte-hélicoptères van de Franse marine, waarop duizenden marine-officieren zijn opgeleid. Bij de tewaterlating heette het schip nog anders, maar in 1964 werd het bordje Jeanne d’Arc op de  bepantsering aangebracht. Geheel volgens de marinetraditie, die wil dat de naam van de heilige maagd gekoppeld wordt aan het trainen van het puikje aan nationale pikbroeken.

La Jeanne, zoals de kruiser met helicopterdek liefkozend wordt genoemd, heeft vele voorgangers gekend. Van het eerste fregat met 52 kanonnen uit 1820 van het Caraïbische eskader, tot de lichte kruiser die in 1930 voor het eerst uitvoer, in Wereldoorlog 2 meevocht in de Middellandse Zee en tot 1964 ook als opleidingsschip ronddobberde.

De Franse marine, opgericht in 1624 door Richelieu (eerste minister onder Louis XIII) om de opstandige Hugenoten aan de Atlantische kust eronder te krijgen, moet dus op zoek naar een nieuw schoolschip.

Want morgen meert La Jeanne voorgoed af in de oudste Atlantische marinehaven Brest in afwachting van de slopershamer.

Toevallig ook de plek waar in 1959 de kiel werd gelegd.

Sardine

Franse militairen hebben een historische rol gespeeld in de ontwikkeling van de conservenindustrie. En dan speciaal wanneer het om een culinair hoogstandje gaat: zilverige sardientjes badend in gulle olie. Vers uit de reclametekst. Het deftige magazine Revue historique des armées steekt in het laatste nummer postuum een veer in de lang vergane opening van Franse marine officieren. Scheepsartsen, zogezegd.

Die kregen in het begin van de 19e eeuw van Napoleon de prangende vraag hoe scheurbuik te voorkomen op lange reizen van de vloot in het almaar uitdijende overzeese gebied. Scorbut in het Frans, vitamine-deficiëntie in geleerde dokterstaal. Een hoogst vervelende kwaal, die zeebonken voortijdig naar de haaien hielp.
Alleen gedroogde groenten en gezouten vlees waren niet afdoende en iedereen was blij met de uitvinding van de Parijse suikerbakker Nicolas Appert, die in 1809 een prijs kreeg voor zijn inmaak methode. Glazen flessen gevuld met allerlei etenswaren (volgens bronnen was zijn grootste succes een heel schaap), in canvas gewikkeld en lang genoeg ondergedompeld in kokend water. Minpuntje: alles smaakte hetzelfde. Niet te vreten, riepen de zeebonken.

Het duurde nog tientallen jaren voordat de scheepsdokters het inmaken in tinnen blikjes onder de knie hadden. In 1867 staan in de scheepsjournalen de eerste bestellingen van sardines in olie, nadat proeven in oorlogshavens Brest en Lorient verheugende resultaten opleverden. “Bientôt, l'hygiène navale sera si parfaite qu'un voyage autour du monde sera devenu en quelque sorte un voyage de santé.”

De bonken blij en vanaf toen ging je puur voor je gezondheid bij de marine.