Diligence

Op een zomerse dag de autoroute Paris-Marseille. Kost je gauw een uur of acht. Inclusief een steak-frites bij zo'n brugrestaurant, twee keer plassen en de aanschaf van een volle tank. In 1765 duurde het allemaal iets langer. Een koerier uit Versailles deed 16 dagen over een rit naar Toulouse. Met een eigen koets of per openbare diligence van Paris naar Marseille moest je 12 dagen uittrekken. Was je halve vakantie al om. De meeste tijd verdeed je in de halteplaatsen voor de overnachting. Want 's nachts werd er niet gereden. Dan was de Grand Chemin voor struikrovers en rondtrekkende bendes. Paarden en voertuigen achter slot en grendel.

Wat nu de N7 heet was vroeger de enige verbinding naar het zuiden. Op dagreizen van elkaar waren pleisterplaatsen ontstaan. Daar werden paarden gewisseld, de nacht doorgebracht en natuurlijk hapje drankje. Op de huidige Route Nationale kun je veel van die plekken nog terugvinden. Vaak een forse auberge of hostellerie, met een cour waar de paardenstallen op uitkwamen. Er werd ook gehandeld in kleine koetsen, die je weer kon verkopen op de volgende bestemming. Reizigers sliepen op zaaltjes of in een eigen kamer wanneer je dat kon betalen.

Je vertrok uit de hoofdstad in een diligence met soms wel 16 passagiers verdeeld over 3 coupés (zoals boven). Dagen met elkaar opgescheept. De goedkoopste plaatsen in weer en wind bij de koetsier. De eerste nacht werd meestal doorgebracht in Pont-sur-Yonne. Daarna volgden Vermenton, Arnay-le-Duc, Mâcon en de vijfde nacht al in Lyon. In het heuvelachtige zuiden ging het wat langzamer. Via Vienne, Valence, Montélimar, Pont-St.Esprit en Avignon naar de voorlaatste halte in Aix-en-Provence. Op de laatste dag was het rukje naar Marseille weliswaar steil, maar met een beetje geluk zat je op tijd voor een apéro aan de Vieux-Port. Waarschijnlijk heette die in 1765 gewoon Le Port.

Vijftig jaar later waren de wegen een stuk beter en presteerde een beetje koetsier het om de afstand af te leggen in 110 uur. Een ruime halvering. Ook door steviger voertuigen met betere vering en meer paarden voor de bok. Het verkeer was toegenomen en dus ook het aantal auberges. Hébergement werd een bedrijfstak.

...haven van Marseille 1895...

De vooruitgang sloeg toe en in 1834 lezen we berichten dat Paris-Marseille in 80 uur werd gedaan. In 1854 had de eerste trein slechts 38 uur nodig en een eeuw later zoefde de sneltrein Mistral in nog geen 8 uur over het traject. Vandaag overbrugt de TGV-Méditerrannée de 730 km 16 keer in precies 3 uur.

Actie

In mei 1994 werd gedemonstreerd in de vallei van het riviertje de Aspe in de Pyreneeën. Op de Col de Somport, de verbinding tussen Ste.Oloron-de-Marie en het Spaanse Jaca, verzamelden zich 10.000 actievoerders tegen aanleg van de Somport-tunnel. Of eigenlijk twee tunnels, voor de trein een kleine en een 10 meter brede voor auto's. Het was goed volk. Tegen aantasting van natuur door enorme toename van vooral zwaar verkeer, om louter economische redenen.
Goedgeluimd trok men naar beneden, naar de bouwplaats waar het gat moest komen. Het moest vreedzaam en met stijl gebeuren, hadden de organisatoren geroepen. Maar zoals vaak liepen er verkeerde types mee. Bovendien stonden beneden 500 blauwe uniformen, die wel bereid waren hun kunstje te vertonen. De rest laat zich raden. Bouwplaats vakkundig verbouwd, traangas, luchtdrukkogels, arrestanten, gewonden.

Tijdens de bouw is de Franse zijde voortdurend bewaakt. Spanjaarden hebben zich nauwelijks met de troebelen bemoeid. Saillant detail: er heeft jarenlang een Comité Somport Pays Bas bestaan, met als leus NON au tunnel. Minstens eenmaal per jaar naar het zuiden voor een feestelijk treffen met de oproerpolitie.
Bijna negen jaar en vele harde demonstraties later, is de 8,6 km lange tunnel toch geopend. Zonder demonstratie. Nederlanders zie je er nog steeds. Met de caravan op weg naar de Costa's.

Vorige week was het weer feest in de Pyreneeën. Op 23 november om 14.29 uur boorde de Tramontane zich door het laatste restje rots in Boulou, niet ver van de Méditerranée. Een machine van 2300 ton, 150 meter lang en bediend door 50 man, die uit Spanje een tunnelbuis van 8,2 km voor de TGV naar Barcelona heeft geboord. Broertje Mistral kwam vanuit Frankrijk al op 1 oktober aan de Spaanse kant tevoorschijn, maar die had een makkelijker traject.

Champagne, bloemen voor de heilige Barbara (patronne van tunnelbouwers), minister Jean-Louis Borloo die Spaanse collega Magdalena Alvarez aan de borst drukt, alles vastgelegd door de media en bijgewoond door een boel goed volk. Vóór economische groei, meer grensoverschrijdend verkeer en tegen actie-geneuzel.
Acties die er niet zijn geweest. Het alternatieve goeie volk zie je tegenwoordig meer global opereren. Ook de oproerpolitie bevindt zich op ander terrein, in de banlieu van Parijs. De pionnen verschuiven op het bord, het spel blijft hetzelfde.

Borloo riep in zijn drift dat Spanje geen schiereiland meer was.
Waarschijnlijk nooit van Somport gehoord...