Jacques Cœur

Jacques Cœur op een biljet van 50 francs uit 1941

Ook Franse historie is vooral opgetekend rond vorsten met hun koninklijke gades en burgerlijke bijvrouwen, mislukte en succesvolle legeraanvoerders en een stoet aan abten met hier en daar een paus. Toch hebben in hun schaduw velen een rol van betekenis gespeeld. Zoals Jacques Cœur. Zoon van een rijke bonthandelaar in Bourges, die naar Damascus gaat om handel te drijven. Hij bouwt in korte tijd een imperium op met een enorme handelsvloot. Partners in de Levant, Italië en Spanje en kantoren in de grote Franse steden en het Vlaamse Brugge. Schepen op de bekende routes en commerciële contacten reiken tot alle Arabische havens.

In 1432 verhuist zijn hoofdkwartier naar Montpellier, waar hij de handel op de Méditerranée regisseert. Een majestueus paleis (links) verrijst in zijn geboorteplaats. De duurste bezittingen worden gekocht en hij is baas in een dertigtal seigneuries. Cœur bankiert, heeft mijnen, verdient schatten met wisselkantoren en wordt één der rijkste mannen van Europa.

Door zijn huwelijk met de dochter van de muntmeester in Bourges raakt hij verzeild aan het hof van Charles VII. En later als intieme vriend zelfs in de slaapkamer van de beeldschone Agnès Sorel, de favoriete minnares van de koning en uitvindster van het décolleté.

Haar bescherming legt hem geen windeieren. Hij krijgt een adellijke titel en leent zelfs geld aan Charles VII. In ruil daarvoor wordt hij benoemd tot grand argentier, een soort minister van financiën en muntmeester tegelijk. Met nog wat andere taakjes, waaronder de lucratieve inspectie van de zoutbelasting, is hij vrijwel de machtigste man in het koninkrijk.

Zoveel macht en rijkdom brengt jaloezie en vijanden. Niet de minste is Charles VII zelf. Het sprookje heeft dus een voorspelbaar einde wanneer de pas 28-jarige Agnes Sorel (rechts) in 1450 op haar kasteel in Rouen voor de laatste keer adem haalt. Naar later blijkt vergiftigd door nicht Antoinette de Maignelais, die prompt de vrijgekomen plek in het koninklijk bed bezet. Maar dat terzijde.

Charles schopt de vriendenschaar van Agnes de deur uit en Jacques Cœur verhuist wegens vermeende misdaden naar de gevangenis van Poitiers. Alle bezittingen worden geconfisceerd. In 1454 weet hij te ontvluchten en belandt bij bevriende paus Nicolaas V die hem aan een baantje helpt. Hij krijgt het bevel over een kleine vloot die tegen de Turken moet uitvaren, maar Jacques haalt net het Griekse eiland Chios. Daar wordt hij ziek en sterft kort daarna.

Hoewel vrijwel vergeten, is de lijfspreuk van Jacques Cœur nog steeds een Frans gezegde.

A coeur vaillant, rien d'impossible.

Rondborstig

Officieel heet het L’Opéra Comédie, maar in de wandeling heeft Montpellier het over de Comédie. In het hart van de stad, aan een prachtig plein met Parijse allure waar zelfs de moderne tram niet detoneert. In 1755 wordt op dezelfde plek al een theater gebouwd dat na een brand in 1788 opnieuw moet worden opgetrokken. Maar ook dat valt in april 1881 geheel ten prooi aan de vlammen. Omdat een opera op het programma staat, wordt in 59 dagen op de Esplanade een provisorisch houten onderkomen getimmerd, zodat de voorstelling kan doorgaan.

Ook de tijdelijke behuizing fikt in april 1888 af, maar dan is het nieuwe theater al bijna klaar.Op 1 oktober van dat jaar wordt de huidige Comédie geopend met de opera Les Hugeunots van Giacomo Meyerbeer. Architect Joseph Cassien-Bernard had gezorgd voor een grote zaal met 1200 zitplaatsen en de kleinere Salle Molière.
In de prachtige ontvangsthal wordt de kunstliefhebber nu begroet door de Trois Grâces van beeldhouwer Etienne d’Antoine, die al in 1776 het eerste theater mochten opluisteren. Aglaé, Thalie en Euphrosine staan er hoog en droog zonder last van luchtvervuiling, erosie en ander
ongemak. Oorspronkelijk konden de rondborstige dames worden bewonderd in de fontein op de Place de la Comédie. Weer en wind hebben hen echter naar binnen gedwongen, zodat ze ook niet meer aanstootgevend konden zijn. In vroeger dagen werden de libertijnse gratiën namelijk door puriteinen bedekt wanneer een processie passeerde.

Triomfantelijk siert een kopie van de Trois Grâces nu het plein zelf, uitdagend tussen de winkelende geheel bedekte moslima's…