1815

Op 18 juni 1815, vandaag 196 jaar geleden, werden 25.000 Franse mannen gedood en gewond even ten zuiden van Brussel. Toen die berichten hem bereikten, besloot Napoleon het slagveld van Waterloo maar te verlaten. Vier dagen later gaf hij de Franse kroon aan zoon Napoleon II, in de waan dat er nog een keizerrijk bestond. Hij tekende zijn vertrek in het Parijse Elysee, huidig onderkomen van Nicolas I.

De vergeten nazaat van le petit caporal heeft er weinig plezier aan beleefd. Terwijl vader (rechts) een week of wat later dacht via Rochefort naar Amerika te kunnen reizen (hij werd in plaats daarvan door de Engelsen naar Saint-Helena gevaren en kwam er nooit meer vandaan), werd de pas vierjarige prins Napoléon François Charles Joseph Bonaparte op 7 juli door het Franse parlement al van zijn troon gestoten. Een dag later schoof de familie Bourbon-Capet weer op het pluche en deed Louis XVIII alsof er in de Cent Jours van de grote keizer niets was veranderd.

De tragische kleine Bonaparte zat intussen in Wenen, in de steek gelaten door mama Marie-Louise, dochter van de Oostenrijkse keizer Franz I von Habsburg. Zij koos ervoor om haar titel van hertogin van Parma in te vullen en  was derwaarts getrokken. Grootvader, zijn hele leven in oorlog met Frankrijk, noemde zijn kleinzoon voortaan dus Franz, gaf hem een feesttitel als hertog van Reichstadt en hield hem verder gevangen op Schloss Schönbrun in Wenen. Achtervolgd door de mare dat hij slechts een bastaard was (de Paus had de scheiding van zijn vader met Joséphine de Beauharnais nooit goedgekeurd) leidde hij er een droef bestaan.

Even maakte hij nog kans op het koningschap in België of Polen, maar de naam Napoleon bleek voor de oude vijanden van papa toch te beladen. Napoleon II overleed aan tuberculose, 22 jaar oud. Vlak daarvoor werd zijn belangrijkste uitspraak opgetekend: ‘Ma naissance et ma mort, voilà toute mon histoire. Entre mon berceau et ma tombe, il y a un grand zéro’.

Zelfs lang na zijn dood bleef niets hem bespaard. Op 15 december 1940 werden zijn resten bijgezet in de Parijse Invalides, naast die van zijn vader.

Opdrachtgever was Adolf Hitler…

Escargot of schnitzel

In 1476 is de toekomst van Nederland nog heel erg Frans. Karel de Stoute trekt al jaren aan de touwtjes. Charles le Téméraire, zoals hij in de Franse boekjes heet. Hertog van Bourgondië, Brabant, Limburg en Luxemburg, graaf van Vlaanderen, Henegouwen, Holland en Zeeland. En dus de baas in het belangrijkste deel van de Nederlanden. Een jaar eerder heeft hij ruzie gekregen met de jonge hertog René van Lotharingen en in Nancy moet dat worden uitgevochten.

René heeft die stad ingenomen en het Bourgondische garnizoen er uit gejaagd. Waarop Charles vanuit zijn riante paleis in Dijon (rechts) naar het noorden trekt en op 22 oktober 1476 het beleg voor de stad opent.

Voor de 2000 soldaten van René en de achtergebleven inwoners van Nancy wordt het een barre en koude winter. Al snel zonder voedsel komen honden, katten en ratten op het menu. Houten daken van huizen worden opgestookt om wat warmte te krijgen. Hertog René heeft intussen steun gekregen uit Zwitserland en de Elzas, betaald door de Franse koning Louis XI die ook een appeltje wil schillen met zijn machtige en eigenzinnige familielid uit Dijon.
Op 5 januari 1477 vóór zonsopgang overvalt René met zijn troepen de Bourgondiërs. De verrassing is compleet en de hele slag duurt slechts enkele minuten. Pas drie dagen later wordt het lijk van Charles gevonden, aangevreten door de wolven.

Met Bourgondië kwam het niet meer goed. Zonder mannelijke opvolging werd het inzet van een successiestrijd. Uiteindelijk haalde Louis XI de buit binnen onder het motto: Wie betaalt, bepaalt. Charles' dochter Maria werd nog even gravin van Holland en Zeeland, maar stond al in de steigers als toekomstige bruid van de Oostenrijks-Habsburgse kroonprins Maximilian.

Een ochtendlijke onoplettendheid bij Nancy had dus tot gevolg dat de Bourgondische Nederlanden in enkele minuten Oostenrijks bezit werden.
Van escargot naar schnitzel zogezegd. De Nederlandse keuken is er nooit meer bovenop gekomen...

Pompier

In menige Franse brandweerkazerne kon vandaag een extra koekje bij de koffie worden verstrekt. Op 23 februari 1716 verscheen namelijk een koninklijke ordonnantie die het onderhoud en de bewaking van 36 nieuwe waterpompen in Parijs regelde. De door twee man bediende handpompen, een uitvinding van François Dumouriez du Perrier, haalden water uit de Seine en pompten het naar de plek des onheils. Het besluit was één van de eerste daden van de net 6-jarige nieuwe koning Louis XV, die bovendien de uitvinder benoemde tot directeur van de pompen. Het werd de eerste professionele pompier. Dumouriez du Perrier werd bovendien de baas van de pompbewakers, die elk steeds voor een jaar werden benoemd.

Behalve de zorg voor de pompen, moest de kersverse directeur ook de reddingsoperatie bij brand leiden. Tot dat moment waren het de inwoners van de stad zelf die bij brand voor water zorgden en de brand te lijf gingen. Het was keizer Napoleon die de bewakers van de Parijse pompen liet vervangen door speciaal opgeleide brandweerlieden.
Droevige aanleiding was een brand tijdens een bal ten huize van de Oostenrijkse ambassadeur ter gelegenheid van Napoleons huwelijk met de Habsburgse aartshertogin Marie Louise. Er vielen 10 doden en bijna 100 gewonden, waaronder keizerlijke familieleden.
Op 18 september 1811 organiseerde Napoleon de brandbestrijding op militaire wijze door de oprichting van het Bataillon des sapeurs-pompiers de Paris.

Overigens was uitvinder Dumouriez in 1716 geïnspireerd door de brandspuiten die in de Nederlanden al bijna 50 jaar in gebruik waren. Toen in 1737 Marseille zijn eerste pomp kreeg noemde men het ding dan ook pompe à la hollandaise, een nazaat van de beroemde Amsterdamse brandspuit van Jan van der Heyden uit 1672.