Images

Zijn vader was fabrikant van speelkaarten in Epinal (Lorraine) en in 1773 nam Jean-Charles Pellerin op 17-jarige leeftijd de boel van pa over. Maar om alleen maitre cartier te spelen was niet genoeg voor de jongeling. Hij bedacht nieuwe vormen van informatie om de drukkerij aan werk te helpen. Het werden prenten en beeldverhalen met een leerrijke tekst erbij, vooral gericht op kinderen. Na de revolutie maakte hij gebruik van de nieuwe wind in Frankrijk en startte in 1800 de nog steeds bestaande Imagerie d’Epinal.

Onder Napoleon Bonaparte maakte Pellerin vooral naam met heldhaftige nationalistische thema’s. Over de keizer, de generaals, het leger en de overwinningen van de kleine vechtersbaas.

Maar zijn tekenaars werkten ook voor andere uitgevers. Zo werden voor de Vlaamse markt vrome en stichtelijke prenten gemaakt, die daar bekend stonden als 'mannekesblad'. De hoofdfiguren in de strips avant la lettre waren namelijk vooral mannetjes.
Ook in Nederland kwamen ze terecht onder de naam 'centsprenten'.

De Imagerie d’Epinal is met z’n tijd meegegaan en de verhalen werden vanaf begin 20e eeuw wereldwijd in vele talen gedrukt. In de tachtiger jaren gingen de opvolgers van Pellerin († 1836) verder de kant van de strips op met tekenaars als Tardi en Fred. Bovendien werden voor de Franse zender Antenne 2 animatiefims voor kinderen gemaakt.

Kunstenaar Antonio Gacia (onder) werd aangetrokken als baas van de creatieven en onder zijn leiding is nu een tiental tekenaars actief. Bouwplaten, posters, wandkaarten, albums, briefkaarten, promotiemateriaal en nog steeds de verhalende prentenboeken vormen het hart van het bedrijf. Maar ook beeldmerken en campagnes komen uit de ateliers, ooit begonnen als Fabrique Pellerin.

Epinal, Cité de l'Image.
Stad en beeld zijn inmiddels onafscheidelijk.
Rij voor een indruk van ruim twee eeuwen Imagerie maar eens langs het Musée de l'Image.

Bande dessinée

Misschien is Frankrijk wel hèt thuisland van de striptekenaars, al zullen de Belgen daar licht anders over denken. Zeker is dat de BD hier niet meer een genre is dat slecht is voorbehouden aan het kinderhoekje van de locale boekhandel, maar een gerespecteerd onderdeel van de cultuur. De grote magazines ruimen in hun boekenrubrieken veel pagina's in voor besprekingen, er zijn conferenties en beurzen en voor originele exemplaren van vroege uitgaven wordt héél veel geld neergeteld. Stripfiguren worden filmhelden (nu in de bioscoop Astérix au Jeux Olympiques) en van beroemde boeken of rolprenten worden prachtige stripalbums gemaakt. Vooral schatplichtig aan deze cultuuruiting is de huidige generatie computerspelletjes, waardoor overigens de tekenaars zelf weer worden geïnspireerd. Wederzijdse cultuurbevruchting of gaat dat te ver?

Misschien duikt er ooit nog wel eens een echte strip uit de oudheid op, want een verhaal vertellen door afbeeldingen aaneen te rijgen is zo oud als de tekenstift of een stukje houtskool. Duizenden jaren voor onze jaartelling was het bijvoorbeeld in Egypte de enige manier om informatie vast te leggen. De beelden hier tonen dat de boodschap in al die eeuwen niet veel is veranderd...

Rond 1910 verschenen de eerste Franse voorbeelden van de bande dessinée in de kiosk, waarvan Bécassine met voorsprong de bekendste was. Verhalen van Jacqueline Rivière, de tekeningen van Joseph Pinchon en er zijn een kleine dertig afleveringen van bekend. Nog regelmatig duikt de beeltenis van het Bretonse dienstmeisje op in media of reclame en ze heeft het zelfs gebracht tot een postzegel.

De persoonlijke kennismaking met strips was in de tijd van Bulletje & Bonestaak, detective Dick Bos en zeebonk Kapitein Rob, in die volgorde. Maar toen kwam piloot Buck Danny en daarmee begon het spectaculair te worden. Al snel ging het niet alleen over herkenbare figuren of gebeurtenisen, maar de categorie fantasy kreeg de overhand.

Wanneer je nu in het schap kijkt zie heel veel moois. Historie naast science fiction, horror en geweld samen met humor en romantiek , vervreemde beelden en leven van alledag en veel net niet of helemaal bloot. De verhaallijn doet er vaak minder toe dan de uitbundige fantasie van de kunstenaar. Het levert zichtbaar fraai werk op en een half uurtje BD neuzen in de librairie is een rijke visuele ervaring.