Vuurtoren

Eigenlijk was het bedoeld als vuurtoren aan de noordelijke ingang van het nieuwe Suezkanaal, dat in 1867 werd opgeleverd door Ferdinand de Lesseps. De Franse beeldhouwer Auguste Bartholdi heeft vergeefs geprobeerd het idee te slijten aan de Turkse onderkoning van Egypte, maar Ismail Pasja hapte niet. Terug in Parijs kreeg Edouard de Laboulaye, politicus en hoogleraar, lucht van het project en stelde met succes voor het Statue de la Liberté als geschenk van het Franse volk te sturen naar de honderdjarige Verenigde Staten van Amerika (1876). Ruim 100.000 geldgevers, van kleine gemeenten tot rijke filantropen, brachten 400.000 francs bij elkaar, de resterende 600.000 kwamen uit de staatskas.

In 1871 kreeg Bartholdi dus opdracht om rond het stalen geraamte van Gustave Eiffel (die van de latere toren) een passende koperen ombouw te fabrieken. Het werd de bekende dame met fakkel, gehuld in draperieën en gekroond met een zevenpuntige ster, symbool voor de zeven continenten en oceanen.
De uit Colmar (Haut-Rhin) afkomstige kunstenaar zou met meerdere modellen hebben gewerkt en het verhaal gaat dat ook mama Bartholdi menig uurtje met de rechterarm omhoog moet hebben gestaan.

Midden in Parijs werd het 46 m hoge gevaarte in elkaar gezet, maar bij de viering in 1876 kon men in New York slechts arm en fakkel voor 50 dollarcent bewonderen. Tegenslagen zorgden voor verdere vertraging en pas op 17 juni 1885 kwam het restant (350 onderdelen in 214 kisten) met het Franse fregat Isère in New York aan. Intussen hadden de Amerikanen zelf gezorgd voor de 47 m hoge sokkel op het tegenwoordige Liberty Island.

Van 1886 tot 1902 heeft het Vrijheidsbeeld als echte vuurtoren van de haven van New York gediend, tegenwoordig is de verlichte vlam voorzien van bladgoud. Op het Île des Cygnes in de Seine, vlak bij de Parijse Eiffeltoren, staat ook sinds 1885 een replica van ruim 11 meter.

Zure afdronk

Vandaag 110 jaar geleden opende de Franse president Emile Loubet de Exposition universelle de Paris, toen de grootste wereldtentoonstelling ooit. Tussen de Place de la Concorde en de Champs de Mars kon je in voor die tijd weelderige paviljoens bij 76.000 exposanten een voorschot nemen op de 20e eeuw. Dat zou een tijd worden vol rijkdom en technologische vooruitgang. Tot de sluiting op 12 november 1900 vergaapten 50,8 miljoen betalende bezoekers zich aan de toekomst. Gelukkig nog zonder besef van de verschrikkingen die twee wereldoorlogen zouden brengen en de blijvende gevolgen daarvan op de wereldorde.

Hoewel de al in 1889 gebouwde ijzeren toren van Gustave Eiffel nog steeds de grootste blikvanger was, kende deze show een lange lijst boeiende noviteiten. Geluidsfilms, roltrappen, soep in blik, de motor van Rudolf Diesel die op plantaardige olie liep, de eerste metrolijn, elektrische verlichting, de Globe Céleste waarin je een reis door het zonnestelsel maakte, een telescoop van 60 meter, een reuzenrad met een diameter van 100 meter (rechts).
Maar ook de talrijke buitenlandse paviljoens, waaronder dit pompeuze geval namens de Russische tsar Aleksandr III Aleksandrovitsj Romanov.

Parijs hield er twee historische monumenten aan over: het Petit Palais, nu een kunstmuseum, en de prestigieuze expositieruimte van het Grand Palais. Maar ook de nasmaak van verloren prestige. Tijdens de grote wijnwedstrijd werden alle Franse wijnen verslagen door een fles uit het land van tsar Aleksandr. De Russen togen huiswaarts met de Grand Prix de Champagne.

Tikje zuur in de afdronk voor Frankrijk…

120 jaar

Vandaag is de Eifeltoren 120 jaar geworden! Op 31 maart 1889 was een uitgelezen gezelschap feestelijk uitgedost bij de inauguratie van het nieuwste wereldwonder. Leden van de Parijse gemeenteraad, het conseil van het departement Seine en parlementsleden waren uitgenodigd om alle 1792 treden te beklimmen. Een twintigtal dapperen haalde top, waar ontwerper Gustav Eiffel een gigantische Franse vlag hees met de letters RF.

In twee jaar tijd was het stalen gevaarte van (toen) 300 meter hoogte door 300 moedige mannen met 18.038 onderdelen in elkaar geschroefd en gehamerd. Slechts één van hen overleefde de bouw niet, maar deed dat uitermate onhandig. Op een zondag toen hij niet moest werken verloor hij zijn evenwicht tijdens een demonstratie voor zijn verloofde...

De officiële opening volgde op 6 mei en in de eerste week, toen de liften nog niet werkten, gingen toch 28.922 mensen tot de top. Sindsdien is het bouwsel uit de meccanodoos van Gustav door meer dan 200 miljoen mensen bestegen. Niet tot de hoogte van vandaag, 324 meter inclusief de later geplaatste antennes voor allerhande communicatie. Overigens is de toren bij warm weer door uitzetting nog 18 tot 20 centimeter hoger.

Adolf Hitler heeft zelfs de eerste verdieping niet gehaald. Nadat Parijs in 1940 door Duitsers was bezet, maakten technici de liften onklaar. Het Germaanse opperhoofd had tijdens een PR-bezoek aan de lichtstad op 23 juni 1940 niet de moed de Gallische trots te voet te bedwingen .

Bruggen

Gustave Eiffel hoort beslist thuis op een lijstje met bekendste namen van historische figuren. Niet omdat hij de loop van de wereldgeschiedenis heeft veranderd, wel omdat hij 1889 Parijs een toren gaf die na 20 jaar weer gesloopt zou worden, maar nog steeds fier overeind staat. Het idee voor de Eiffeltoren kwam overigens van twee ingehuurde assistenten, Maurice Koechlin en Emile Nouguier. Gustave vond het ontwerp belachelijk, maar kocht de tekeningen snel terug toen de kritieken lovend waren.

Zelf ontwierp hij wel het stalen geraamte van het Vrijheidsbeeld, te laat klaar voor de opening van het Suezkanaal, dus als tweede keus naar New York verscheept. De Franse beeldhouwer Frédéric Bartholdi zorgde voor de ombouw, waarvoor hij als model zijn moeder gebruikte.

Toch is Eiffel (geboren in Dijon in 1832) vooral bouwer van bruggen geweest. Frankrijk heeft honderden spoorbruggen die van zijn tekentafels kwamen. De spectaculairste is zeker het Viaduc de Garabit, 500 meter lang op 122 meter hoogte over het dal van de Truyére (Cantal). Honderd meter langer en minstens zo bijzonder, werd een brug bij Briare die het water van een kanaal over de Loire voerde.
Ook in het buitenland vinden we werk van Eiffel, zoals de beroemde Ponte Dom Luis I in de Portugese havenstad Porto. Twee brugdekken op 44 meter boven elkaar verbinden de twee stadsdelen aan weerszijden van de Douro. En al die bruggen lijken een beetje op de Eiffeltoren, maar dan op z'n kant.


De grote Franse bruggentraditie van Gustave wordt voortgezet door de groep Eiffage, waarin Eiffel nog steeds het onderdeel is voor grote metaalconstructies. Voor je megaproject kun je ook terecht bij VINCI, nu de grootste constructiegroep ter wereld met 158.00 mensen en
€ 30 miljard omzet. Deze gigant is voortgekomen uit een in 1899 opgericht bedrijfje van twee noord-franse ingenieurs, Alexandre Giros en Louis Loucheur. Zij hielden zich bezig met productie van wapens en nadat Loucheur zich in de politiek had gestort en zelfs in 1917 minister van munitie werd (Wereldoorlog 1), begon het winkeltje te groeien. VINCI, dat overigens vorige maand opdracht kreeg voor de nieuwe achtbaans Amsterdamse Coentunnel, is ondermeer de bouwer van de Pont de Normandie. De tuibrug over de Seinemond bij Le Havre, die bij een beetje wind al spectaculair schommelt.

Op dit moment moet je naar de VS voor de langste brug ter wereld, de Lake Pontchartrain Causeway in Louisiana met 38 km. De langste over zeewater is op 1 mei vorige week geopend in China, 36 km over de baai van Hangzhou. Beide records gaat VINCI breken. Deze week werd een contract getekend voor de bouw van een brug van 40 kilometer met een vierbaans autoweg tussen Bahrein en Qatar, met doorvaart voor mammoet tankers. In 9 maanden ontwikkeld, moet in 2013 klaar zijn.

Omdat records er zijn om te breken, is het afwachten of het over 5 jaar nog overeind staat.