Eerste Fransman

Fransen kunnen maar moeilijk los komen van het idee dat hun 551.500 vierkante kilometers het middelpunt van het heelal zijn. Zo wordt nog steeds fier gemeld dat de eerste ‘Fransman’ pakweg 350.000 jaar geleden leefde in de grot van Tautavel, een vlek in de buurt van Perpignan. In 1971 lag daar tussen een berg préhistorische beenderen een deel van een menselijke schedel, tot nu toe gewaarmerkt als het oudste menselijk bot dat in wijde omtrek is gevonden. Een officiële site van de Franse overheid schat het stukje overigens 100.000 jaar ouder, zodat het nog belangrijker lijkt.

De Man van Tautavel kon al praten (al zat daar geen woord Frans bij), liep als homo erectus, maar kende nog geen vuur. Hij liet zelf het leven tussen afgekloven botten van zijn rauw verslonden prooidieren.

Onderzoekers houden het voor zeer waarschijnlijk dat hij en zijn jagende grotgenoten ook kanibalen waren. Een splinter in het gevonden schedeldeel wijst op een gewelddadige dood, waarschijnlijk is het hoofd gespleten en leeggegeten. Zodat het niet ondenkbaar is dat de eerste Fransman wellicht door de eerste Française is opgepeuzeld.

Het zou echter nog honderden eeuwen duren voordat de bewoners van deze streken zich Fransen zouden noemen. Pas in 843 verschijnt het Latijnse woord Francia in de tekst van het Verdrag van Verdun. Het rijk van de Germaanse Franken werd toen gesplitst in het westelijke Francia Occidentalis (waaruit het huidige Frankrijk ontstond) en Francia Orientalis, bakermat voor het latere Duitse Heilige Roomse Rijk.
De kleinzonen van Charlemagne hebben het nooit meer met elkaar kunnen vinden, hoewel kanibalisme niet echt tot de gebruiken behoorde. Cultuur en taal groeiden echter snel uit elkaar en de veelal bloedige onmin tussen beide groepen duurde voort tot midden 20e eeuw.

Gelukkig gaat het de laatste tijd weer wat beter, hoewel Duitsers nog immer prat gaan op hun veel oudere Homo Heidelbergensis.

Il n'y a si fort qui ne trouve son maître...

Meeuwen

De president van Frankrijk maakt dezer dagen een rondje door het land om zijn nieuwjaarskaart persoonlijk af te leveren. Een heel gedoe, want er moet een boel volk worden opgetrommeld om zijn wensen voor 2010 aan te horen. Landelijke en regionale pers stroomt toe, om van 2000 veldwachters en aanverwante artikelen maar niet te spreken. Woon je toevallig in de buurt, vergeet de boodschappen of je dagelijkse krantje dan maar. Je mag de deur niet eens uit voor een glimp van de republikeinse hoogheid.

Perpignan heeft het vanochtend geweten. Nicolas Sarkozy had bedacht daar de gezondheidszorg te verrassen en legde het openbare leven in de Catalaanse stad volledig plat. De locale Midi Libre noemde het zelfs een état de siège. Het feestje begon in het nieuwe ziekenhuis Saint-Jean, waar Sarko de controversiële vaccinatie tegen Mexicaanse griep verdedigde. Tegenstanders waren niet uitgenodigd, dus applaus verzekerd. Even later dompelde de president zich in het warme bad van zijn eigen UMP-leden in het Palais des Congrès. Ook daar geen cartons d'invitation voor de oppositie.

Een dag voor het bezoek wemelde de stad al van geblindeerde zwarte auto’s die onder begeleiding van motoragenten verschillende route’s uitprobeerden. Vannacht werden in een straal van 1600 meter rond het hospitaal alle toegangswegen met dubbele ijzeren hekken afgezet. Winkels  langs de route mochten niet meer worden bevoorraad, geparkeerde auto’s werden weggehaald en parkeerplaatsen afgesloten. Openbaar vervoer om 07.30 plat, scherpschutters op de daken, brandweerauto’s op strategische posities en agenten afschrikwekkend van deur tot deur om het gevaar van Sarkozy nog even aan te dikken.

Vanmiddag mocht de chauffeur van de Compagnie de Transport Perpignan Méditerranée weer aan de bak.
Reactie in de bus: ‘Die uit Parijs, het zijn net meeuwen. Ze komen aan met een hoop gekrijs, schijten de boel onder en zijn weer verdwenen…’

Fifi

Vandaag een jaar geleden overleed de Franse persfotografe Françoise Demulder. Na een hartaanval, in een hospitaal in Parijs. Niet tijdens gevechtshandelingen ergens in de wereld, waarvan zij tientallen jaren getuige was. Vietnam, Cambodja, Libanon. De brandhaarden van de tweede helft van de vorige eeuw waren haar werkterrein. Haar bijnaam Fifi kreeg ze van de Palestijnse leider Arafat, omdat hij haar voornaam niet kon uitspreken.

Als vrouw op de slagvelden kon ze op plaatsen komen waar mannelijke collega’s werden geweigerd. Zo maakte zij als eerste vrouw ter wereld ook de winnende World Press Photo of the Year van 1976. De Palestijnse vrouw die in wanhoop haar handen heft tegen een gemaskerde strijder tijdens de burgeroorlog in Libanon.


Tot 13 september te zien op de expositie World Press Photo 2009 in het Couvent des Minimes, rue de l’Academie in het hartje van Perpignan.