Hamer

Eeuwenlang hebben historici nogal opgewonden gedaan over de Slag bij Poitiers in het jaar 732. Ontelbare generaties Franse scholieren hebben geleerd dat de Frankische hofmeier Charles Martel de oprukkende Arabieren daar tegenhield. Daarmee zou het christelijke Europa gered zijn voor de Moren, zoals moslims in die jaren werden genoemd. Een heldenverhaal, kortom. En Charles kreeg er zijn bijnaam door, want met zijn strijdhamer, de marteau of martel, redde hij de ‘beschaving’.

Het gekke is echter dat over die ‘beroemde’ slag de meest uiteenlopende verhalen de ronde doen. Moderne geschiedschrijvers zijn ’t er nu wel over eens dat de ontmoeting bij Poitiers min of meer toevallig was. In het grensgebied tussen Franken en Arabieren werd wel vaker wat afgeravot en Charles zou ergens in een hinderlaag hebben gewacht op Abdel Rahman, de emir van Andalusië. De strijd duurde maar kort en was eigenlijk onbeslist, omdat de emir zich terugtrok om zijn buit in veiligheid te brengen. Even eerder had hij namelijk de kust bij Bordeaux geplunderd. Boze tongen beweren zelfs dat Charles Martel alleen maar in de buurt was om zelf die buit te veroveren. Overigens claimt de stad Tours ook de eer van deze mislukking.

Dat Charles geen lieverdje was, weten ze ook in de Provence. Vanuit Avignon en Arles hielden zijn Frankische soldaten strooptochten, zogenaamd tegen de Moren, maar waren daarbij niet kieskeurig in het kiezen van hun tegenstander. Het geweld tegen de inwoners zou de echte reden zijn geweest voor zijn bijnaam. Daarmee haalt hij tegenwoordig ook al de hoofdrol in computergames.

Hoe dan ook, vijf jaar na Poitiers verslaat Charles Martel echt zijn Moren in de buurt van Narbonne. Maar die stad zelf blijft nog ruim twintig jaar in handen van de Arabieren, zodat de slag bij de rivier de Berre de Franse geschiedenisboekjes niet heeft gehaald.

Poitiers wel, maar papier is geduldig…